Thứ ba, 21 Tháng 8 2018

Năm 2017, MTTQ và các tổ chức chính trị- xã hội các cấp trong tỉnh tích cực triển khai thực hiện có hiệu quả Quyết định 217, 218 của Bộ Chính trị. MTTQ tỉnh đã kịp thời quán triệt triển khai thực hiện Nghị quyết liên tịch số 403, ngày 15/6/2017 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ và Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam quy định chi tiết các hình thức giám sát, phản biện xã hội của MTTQVN; Thông tri số 23, ngày 21/7/2017 và Thông tri số 25, ngày 10/8/2017 của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam hướng dẫn quy trình giám sát, quy trình phản biện xã hội của MTTQVN và hướng dẫn về tổ chức và hoạt động của Ban thanh tra nhân dân, Ban giám sát đầu tư của cộng đồng tại xã, phường, thị trấn.

Với phương châm vừa làm vừa rút kinh nghiệm, Năm 2017, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ tỉnh đã phối hợp với các đoàn thể chính trị -xã hội lựa chọn các vấn đề bức thiết đông đảo cử tri và Nhân dân quan tâm để xây dựng chương trình giám sát, phản biện xã hội, báo cáo đề xuất Thường trực Tỉnh ủy phê duyệt. Trên cơ sở đó, xây dựng kế hoạch triển khai tổ chức thực hiện giám sát, phản biện xã hội với nội dung, hình thức, thời gian phù hợp với tình hình của tỉnh. 

            * Về công tác giám sát:

Đối với cấp tỉnh: Ban Thường trực Ủy ban MTTQ tỉnh đã chủ trì, phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội, các cơ quan chức năng có liên quan thực hiện 02 cuộc giám sát: về việc thực hiện Luật hòa giải ở cơ sở đối với UBND huyện Yên Mô và UBND thành phố Tam Điệp; Luật Hợp tác xã năm 2012 đối với UBND các huyện Kim Sơn và Yên Khánh. Kết thúc các cuộc giám sát Ban Thường trực MTTQ tỉnh xây dựng báo cáo kết quả giám sát báo cáo Tỉnh ủy, UBTWMTTQVN và Thông báo kết luận giám sát đến các đơn vị được giám sát đảm bảo theo đúng quy định.

  Phối hợp với Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh, Thường trực HĐND tỉnh, các Ban của HĐND tỉnh, Ban Chỉ đạo thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở tỉnh, các tổ chức chính trị -xã hội, các cơ quan chức năng có liên quan tổ chức 17 cuộc giám sát trên các lĩnh vực quản lý nhà nước, hoạt động tư pháp, về lĩnh vực kinh tế - xã hội, như: việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường; việc tuyển chọn và sử dụng cán bộ, công chức, viện chức; việc xây dựng và thực hiện QCDC ở cơ sở; về chính sách đối với hộ nghèo, cận nghèo; về an toàn thực phẩm; về việc chấp hành pháp luật trong tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự; về công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, trả lời ý kiến, kiến nghị của cử tri và Nhân dân...

Đối với cấp huyện, xã: Uỷ ban MTTQ Việt Nam cấp huyện đã chủ trì và phối hợp tổ chức giám sát 118 cuộc; cấp xã chủ trì, phối hợp giám sát 278 cuộc tại địa phương.

Việc giám sát đã đạt được nhiều kết quả tích cực, tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, tạo đồng thuận xã hội, góp phần xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền và hệ thống chính trị vững mạnh.

            * Về phản biện xã hội: Công tác phản biện xã hội được triển khai thực hiện chủ yếu là tham gia đóng góp ý kiến bằng văn bản vào các dự thảo luật trình Quốc hội trong năm 2017, 2018; dự thảo các quy định, chương trình, nghị quyết, đề án phát triển kinh tế - xã hội, các quy định của UBND cùng cấp. Công tác phản biện xã hội được triển khai với 2 hình thức đó là: Tổ chức hội nghị lấy ý kiến góp ý của cán bộ làm công tác Mặt trận, thành viên Hội đồng tư vấn của Mặt trận, đại diện Hội luật gia và tham gia góp ý trực tiếp vào các dự thảo do các cơ quan soạn thảo gửi đến. Nhiều nội dung góp ý được cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu và có ý kiến phản hồi tích cực.

* Về tổ chức đối thoại với Nhân dân: Ban Thường trực UBMTTQ tỉnh chủ trì, phối hợp với các cơ quan có liên quan tổ chức hội nghị đối thoại giữa Lãnh đạo MTTQ tỉnh với đại diện nhân dân theo các tôn giáo tại xã Ninh Hòa, huyện Hoa Lư. Tham dự có các đại biểu đại diện Sở Lao động-Thương binh và xã hội, đại diện Lãnh đạo UBND huyện Hoa Lư; đại biểu là chức sắc, chức việc tôn giáo, các vị trưởng Ban công tác Mặt trận khu dân cư, đại diện các tầng nhân dân của xã Ninh Hòa.

Nội dung đối thoại tập trung vào các vấn đề: Thực hiện chính sách tín ngưỡng, tôn giáo tại địa phương; xây dựng nông thôn mới; thực hiện chính sách người có công; hoạt động của Ban công tác Mặt trận ở khu dân cư. Nhìn chung các ý kiến chủ yếu là kiến nghị, đề xuất. Qua đối thoại đã tuyên truyền, trao đổi, giải thích kịp thời những vướng mắc, bức xúc trong Nhân dân, được nhân dân đồng thuận, thống nhất cao.

* Tuy nhiên, qua quá trình triển khai tổ chức thực hiện cho thấy công tác giám sát, phản biện xã hội của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội là một việc khó. Sau 4 năm tổ chức thực hiện nhưng đến nay vẫn còn lúng túng trong việc xác định nội dung, phương pháp tổ chức giám sát, phản biện xã hội, nhất là đối với Mặt trận cấp huyện, cấp xã; số lượng, chất lượng giám sát và phản biện xã hội chưa thực sự đáp ứng được tâm tư, nguyện vọng của cử tri và Nhân dân.

Hoạt động giám sát của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội chưa thực sự chủ động, có lúc, có nơi còn mang tính hình thức; nội dung giám sát có đơn vị lựa chọn chưa phù hợp tình hình thực tế ở địa phương; phương pháp giám sát chưa đa dạng, chủ yếu giám sát theo chương trình, kế hoạch định sẵn… Việc giám sát thông qua tiếp thu ý kiến phản ảnh của các thành viên, đoàn viên, hội viên, ý kiến của Nhân dân, ý kiến của các chuyên gia, việc tổ chức khảo sát thực tế để có cơ sở kiến nghị với cơ quan Đảng, Nhà nước, cấp ủy và chính quyền cùng cấp chưa nhiều.

Mặt trận tỉnh đã thành lập 3 Hội đồng tư vấn: về dân chủ-pháp luật, về kinh tế - xã hội, về tôn giáo- dân tộc nhưng chưa có cơ hội để phát huy, vì ít có cơ quan, đơn vị “đặt hàng”.

Việc tổ chức khảo sát do lường sự hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của các cơ quan nhà nước, việc lấy phiếu tín nhiệm đối với một số chức danh dân cử có mặt còn hạn chế, có việc chưa làm được.

Công tác phản biện chưa thực hiện rõ nét; tổ chức thực hiện việc góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền theo quy định của Bộ Chính trị còn hạn chế; chưa tham gia được nhiều ý kiến vào các chương trình, kế hoạch, đề án của cấp ủy, chính quyền, chưa cụ thể hóa được quy định để huy động các tổ chức xã hội và nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền.

Một số nơi, cấp ủy chưa thực sự quan tâm lãnh đạo; chính quyền chưa tạo điều kiện, chưa cấp kinh phí để thực hiện. Do vậy công tác phản biện mới chỉ góp ý kiến bằng văn bản, chưa tổ chức được hội nghị phản biện giữa cơ quan soạn thảo với MTTQ và các tổ chức chính trị- xã hội.

     * Nguyên nhân của hạn chế là do:

- Một số cấp uỷ, chính quyền, cơ quan nhà nước các cấp nhận thức chưa đầy đủ về vai trò, tác dụng giám sát, phản biện xã hội của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội.

            - Đội ngũ cán bộ Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội thiếu về chuyên môn; năng lực nhìn nhận, phân tích vấn đề, đánh giá và kết luận trong quá trình giám sát, phản biện xã hội còn hạn chế. Điều kiện và kinh phí hoạt động giám sát, phản biện của MTTQ và các tổ chức chính trị -xã hội các cấp, nhất là cấp cơ sở còn gặp nhiều khó khăn.

- Các quy định, chỉ đạo của Đảng và thực tiễn đang đòi hỏi, yêu cầu rất cao đối với giám sát, phản biện xã hội, nhưng hiện nay Trung ương chưa có quy định cụ thể về cơ chế, chế tài, ràng buộc trách nhiệm cho nên hiệu quả của giám sát, phản biện chưa cao.

      Từ những kết quả trên, để nâng cao hiệu quả công tác giám sát, phản biện xã hội của MTTQ và các tổ chức chính trị -xã hội trong thời gian tới, xin đề xuất một số nội dung sau:

            Một là, Đảng là thành viên lãnh đạo của Mặt trận các cấp. Sự quan tâm của cấp ủy quyết định hiệu quả hoạt động giám sát, phản biện xã hội. Đề nghị Tỉnh ủy chỉ đạo cấp ủy các cấp thường xuyên quan tâm lãnh đạo, định hướng quán triển khai thực hiện Quyết định 217, 218 của Bộ Chính trị và phê duyệt chương trình giám sát, chương trình phản biện xã hội hàng năm của MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội. Đây là căn cứ pháp lý quan trọng để MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội tổ chức thực hiện. Đồng thời cấp ủy chỉ đạo chính quyền, các cơ quan nhà nước đăng ký nội dung cần phản biện; tạo điều kiện, phối hợp trong quá trình giám sát, phản biện xã hội và có trách nhiệm tiếp thu, thực hiện những kiến nghị của MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội sau giám sát, phản biện xã hội.

            Hai là. MTTQ, các đoàn thể chính trị - xã hội các cấp chủ động nghiên cứu lựa chọn chương trình giám sát, phản biện xã hội, cần tập trung vào những vấn đề cử tri, nhân dân, công nhân, nông dân quan tâm, có nhiều bức xúc cần có sự phối hợp giải quyết để giám sát và phản biện xã hội. Triển khai thực hiện có hiệu quả chương trình giám sát của Mặt trận và các đoàn thể chính trị - xã hội đã được cấp ủy phê duyệt.

            Ba là, Nâng cao vai trò độc lập tương đối của MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội trong giám sát, phản biện xã hội, đa dạng hóa các hình thức giám sát, phản biện xã hội; thực hiện tốt công tác phối hợp với Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh, Thường trực HĐND, các Ban của HĐND, các đoàn thể chính trị -xã hội trong quá trình tổ chức giám sát xã hội. Trên cơ sở đó, phát huy tính tích cực của giám sát xã hội với giám sát quyền lực nhà nước, giam sát của Đảng, giám sát của Ban thanh tra nhân dân, của Ban giám sát đầu tư của cộng đồng.

            Bốn là, Phải đề cao trách nhiệm bám sát, theo dõi các cơ quan nhà nước được giám sát, phản biện xã hội tiếp thu, giải quyết những kiến nghị của MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội sau giám sát, phản biện xã hội. Từ đó, khẳng định vai trò của MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội.

            Năm là, MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội các cấp phải tự nâng cao năng lực, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ giám sát, phản biện xã hội, tổ chức tốt công tác tập huấn, bồi dưỡng để nâng cao kỹ năng, nghiệp vụ về giám sát, phản biện xã hội cho đội ngũ làm công tác Mặt trận từ tỉnh đến cơ sở và Ban công tác Mặt trận ở khu dân cư.

Sáu là, Đề nghị Thường trực Tỉnh ủy chỉ đạo HĐND, UBND tỉnh bố trí nguồn kinh phí phục vụ hoạt động giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận và các tổ chức chính trị -xã hội theo Thông tư số 337/2016/TT-BTC, ngày 28/12/2016 của Bộ Tài chính; Sớm ban hành quy định mức hỗ trợ kinh phí hoạt động của Ban thanh tra nhân dân, Ban giám sát đầu tư của cộng đồng theo Nghị định số 159/2016/NĐ-CP ngày 29/11/2016; Nghị định số 84/2015/NĐ-CP ngày 30/9/2015 của Chính phủ; Thông tư số 63/2017/TT-BTC, ngày 19/6/2017 của Bộ Tài chính./.

                                                                                                Phạm Văn Hiện

                                                                      Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQVN tỉnh Ninh Bình