Thứ tư, 13 Tháng 12 2017

Trong thời gian qua, công tác xoá đói, giảm nghèo, an sinh xã hội luôn được thường trực Huyện uỷ, UBND huyện gia Viễn quan tâm, tập trung sự lãnh đạo chỉ đạo. Ba xã Gia Phong, Gia Minh, Gia Lạc nằm ở phía nam của Sông Hoàng long có tổng diện tích là 38,877 km2, với diện tích đất chủ yếu là đồi, núi, sông, ngòi và ruộng trũng nên đời sống nhân dân rất khó khăn trong sản xuất nông nghiệp.

Trong thời gian qua, công tác xoá đói, giảm nghèo, an sinh xã hội luôn được thường trực Huyện uỷ, UBND huyện gia Viễn quan tâm, tập trung sự lãnh đạo chỉ đạo. Ba xã Gia Phong, Gia Minh, Gia Lạc nằm ở phía nam của Sông Hoàng long có tổng diện tích là 38,877 km2, với diện tích đất chủ yếu là đồi, núi, sông, ngòi và ruộng trũng nên đời sống nhân dân rất khó khăn trong sản xuất nông nghiệp. Lực lượng lao động làm nông nghiệp là chính, sản xuất trên địa bàn còn dựa nhiều vào nghề nông với các loại hình là trồng trọt, chăn nuôi và nuôi trồng thuỷ sản dựa vào lợi thế của vùng, lại nằm trong vùng xả lũ của huyện Gia Viễn. Do vậy, để từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân ba xã, từng bước giảm nghèo và giải quyết công ăn việc làm các nhà hoạch định chính sách đã có những giải pháp về chính sách, cơ chế để giải quyết các khía cạnh đa dạng của nghèo đói và thiếu việc làm, đặc biệt là các chính sách, giải pháp trợ giúp về y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch, và các dịch vụ xã hội cơ bản khác...Tuy còn nhiều khó khăn thách thức, song với sự chỉ đạo của các cấp uỷ Đảng, chính quyền, đoàn thể và sự nỗ lực của người dân ba xã trong vùng xã lũ một số kết quả đạt được của công tác xoá đói giảm nghèo được phản ánh qua bảng tổng hợp dưới đây:

STT

Chỉ số thống kê

Năm 2011

Tháng 9 năm 2015

Số hộ

Tỷ lệ

Số hộ

Tỷ lệ

1

Số hộ nghèo

469

13,95

180

5,09

2

Số hộ cận nghèo

534

15,88

249

7,05

3

Số hộ nghèo thuộc đối tượng chính sách người có công

9

1,92

3

1,67

4

Số hộ nghèo có người được hưởng trợ cấp

91

19,40

117

65,00

5

Số hộ nghèo có người già yếu

358

76,33

174

96,67

6

Số hộ nghèo có chủ hộ là nữ

223

47,55

110

61,11

7

Số hộ nghèo không có khả năng thoát nghèo

175

37,31

117

65,00

8

Số hộ nghèo nhà dột nát không có khả năng sửa chữa

69

14,71

21

11,67

( Số liệu thống kê phòng Lao động, thương binh& xã hội huyện gia Viễn tính đến tháng 9 năm 2015)

Chỉ riêng xã Gia lạc tỷ lệ hộ nghèo năm 2007 cao thứ hai huyện là 11,17%, đến năm 2010 chỉ còn 8,3% và đến nay còn 5,93%). Đó là kết quả thực hiện đồng bộ về xoá đói giảm nghèo trong quá trình thực hiện Nghị quyết 80/NQ-CP về định hướng giảm nghèo bền vững thời kỳ 2011-2020; Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2012 – 2015. Xã Gia Minh là 1 trong 3 xã có tỷ lệ hộ nghèo cao của huyện Gia Viễn và thuộc danh sách 23 xã có tỷ lệ hộ nghèo cao của tỉnh, lại thuộc khu vực vùng trũng của huyện Gia Viễn nên hàng năm thường phải chịu ảnh hưởng nặng từ các trận lũ lụt. Năm 2007 tỷ lệ hộ nghèo ở Gia Minh lên tới 27,02%. Được sự quan tâm của tỉnh, huyện trong việc đầu tư cơ sở hạ tầng, giao thông nông thôn, hỗ trợ cây trồng, con giống, vốn, chuyển giao khoa học kỹ thuật…Hội phụ nữ tỉnh đã giúp Gia Minh triển khai mô hình chăn nuôi: gà thả vườn, lợn nái, lợn thịt, dê… và tổ chức dạy nghề chẻ tăm hương, trồng nấm. Qua các lớp dạy nghề, nhiều phụ nữ trong xã đã nắm bắt được kỹ thuật làm nghề, nhận nguyên liệu về làm và truyền đạt nghề cho con cái trong gia đình, hàng xóm lân cận… Với thu nhập mới chỉ đạt khoảng 10.000 - 15.000 đồng/người/ngày nhưng nghề chẻ tăm hương với kỹ thuật đơn giản, lại phù hợp với mọi lứa tuổi, đối tượng nên gia đình nào cũng có 4-5 lao động làm nghề, thu hút hơn 200 lao động tham gia. (gia đình chị Bùi Thị Vân-Chi hội phó Chi hội phụ nữ xóm Thượng cả nhà cùng làm nghề). Cùng với nghề chẻ tăm hương, các mô hình cá + lúa với 21 hộ tham gia, nuôi lợn nái với 65 hộ tham gia, nuôi bò sinh sản với 5 hộ tham gia, gà thả vườn với 39 hộ tham gia… đã đem lại hiệu quả kinh tế cao, giúp cải thiện đời sống hộ nghèo và góp phần quan trọng vào kết quả công tác giảm nghèo của xã. Xã Gia phong năm 2008 tỷ lệ hộ nghèo là 13,76%, năm 2011 số hộ nghèo còn 43 hộ = 103 khẩu = 3,77% giảm so với năm 2010 là 6,12%; Về hộ cận nghèo: 18 hộ = 66 khẩu = 1,58% giảm so với năm 2010 là 1,98%; tỷ lệ hộ nghèo năm 2014 là 2.99%, tỷ lệ hộ cận nghèo thấp nhất là 1,63%. Tính đến hết năm 2014 đã triển khai kế hoạch hỗ trợ xây dựng nhà ở cho hộ chính sách, hộ nghèo với tổng số 05 nhà; trong đó có 04 hộ do tập đoàn The Vitsai tài trợ (Đến nay các hộ do tập đoàn The Vissai tài trợ đang đi vào hoàn thiện).

 

Có thể đánh giá một cách khái quát công tác giảm nghèo trong thời gian qua đã được các cấp uỷ Đảng, chính quyền chỉ đạo kịp thời, các đoàn thể ở cơ sở và nhân dân ba xã tích cực và tham gia thực hiện tạo ra những chuyển biến đáng kể về công tác xóa đói giảm nghèo. Đa số hộ nghèo có cố gắng tự học nghề, tự tìm tòi học tập kinh nghiệm trong sản xuất, tự tạo việc làm đảm bảo thu nhập phấn đấu cải thiện điều kiện sống và sinh hoạt. Bộ mặt nông thôn có nhiều đổi mới, tiến bộ, nhất là về cơ sở hạ tầng và việc tổ chức phát triển sản xuất, chuyển đổi cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động. Không còn số hộ nghèo không chịu lao động và số hộ nghèo có chủ hộ mù chữ. Người dân đã thay đổi căn bản trong tập quán sản xuất, biết tính toán, biết lựa chọn loại hình sản xuất phù hợp, biết ứng dụng giống mới và tiếp cận với các dịch vụ kỹ thuật. Ngoài thời gian mùa vụ, tranh thủ thời gian nhàn rỗi nhiều hộ dân tham gia sản xuất tiểu thủ công nghiệp, hoạt động dịch vụ, các ngành nghề phi nông nghiệp; tham gia các hoạt động dịch vụ tại các khu du lịch…góp phần ổn định chính trị, phát triển kinh tế, xã hội của địa phương.

 

Bên cạnh những kết quả đạt được nêu trên thì công tác giảm nghèo trong thời gian qua vẫn còn những vấn đề đặt ra đó là: Kết quả giảm nghèo chưa thực sự bền vững, tỷ lệ nghèo phát sinh và tái nghèo còn cao; Chênh lệch thu nhập giữa các hộ, nhóm hộ, còn lớn; Tình trạng người lao động chưa qua đào tạo, thiếu kiến thức làm ăn vẫn còn nhiều; Tình trạng khó khăn về nhà ở trong các hộ nghèo vẫn chưa giải quyết được; Một bộ phận người nghèo còn có tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước và cấp trên.

Có thể thấy rằng nguyên nhân chủ yếu của những hạn chế của công tác giảm nghèo là do:

         Thứ nhất, nhiều hộ gia đình tuy không thuộc diện nghèo hoặc đã thoát nghèo nhưng mức thu nhập còn thấp cận với chuẩn nghèo, trong số này hầu hết là hộ thuần nông, sản xuất kinh doanh phụ thuộc nhiều yếu tố khách quan nên thu nhập không ổn định, trong khi đó lại thiếu tích luỹ. Nhiều hộ này chỉ cần những tác động nhỏ như thiên tai, mất mùa, ốm đau…sẽ dễ rơi vào diện nghèo

       Thứ hai, công tác giảm nghèo ở một số xã chưa thực sự bền vững, 1 số hộ nghèo chưa nỗ lực phấn đấu vươn lên thoát nghèo, còn ỷ lại vào sự hỗ trợ của nhà nước và xã hội, có nơi vẫn còn tình trạng các hộ gia đình xin tách hộ để được đủ tiêu chí vào hộ nghèo với mục đích để nhận được sự hỗ trợ của nhà nước và xã hội, tình trạng tái nghèo vẫn còn xảy ra tại một số xã, việc các hộ nghèo tách hộ cũng khá phổ biến ở một số nơi, một mặt là do nhu cầu phát triển xã hội nhưng mặt khác bởi lý do để được hưởng thụ các chính sách ưu đãi quy định tính trên đầu hộ.

         Thứ ba, trong việc xác định hộ nghèo, một số điều tra viên trình độ  hạn chế nên việc xác định còn mang tính chủ quan, trong khi đó một số hộ lại muốn dấu thu nhập để được xác định là hộ nghèo.

Thứ tư, việc theo dõi, nắm bắt nhu cầu lao động xã hội chưa tốt, chưa tạo được nhiều việc làm mới, tỷ lệ lao động qua đào tạo chưa cao, duy trì việc làm cho người lao động sau khi học nghề còn nhiều khó khăn, việc duy trì và phát huy các làng nghề truyền thống còn hạn chế.

          Qua việc đánh giá tổng kết hoạt động giảm nghèo ở cụm xã xả lũ huyện Gia Viễn có thể rút ra một số kinh nghiệm để tổ chức thực hiện tốt công tác giảm nghèo trong năm tới, đó là:

          - Công tác giảm nghèo phải được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên và tập trung thống nhất của các cấp uỷ Đảng, chính quyền địa phương. Phát huy tốt vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể trong việc tham gia chỉ đạo và tổ chức thực hiện chương trình, nhất là trong việc vận động, huy động  đóng góp của cộng đồng, hỗ trợ người nghèo về nhà ở, xây dựng các mô hình về giảm nghèo và chuyển giao kiến thức cho người nghèo.

         - Phải làm tốt công tác tuyên truyền bằng nhiều hình thức sâu rộng và thường xuyên để nhân dân, mọi người nghèo đều ý thức được trách nhiệm tự vươn lên là chính, cộng đồng ý thức được việc tham gia giúp đỡ người nghèo, kịp thời phát hiện, nhân rộng được các gương điển hình, “đầu tầu” về sản xuất trong cộng đồng dân cư.

         - Chú trọng làm tốt công tác điều tra cơ bản, nắm chắc đối tượng, cập nhật thông tin thường xuyên về hộ nghèo, về tình hình thực hiện các dự án, chính sách để có đủ căn cứ phục vụ cho công tác lãnh chỉ đạo và điều hành.

         - Phát huy mạnh mẽ dân chủ trong mọi hoạt động từ việc xác định hộ nghèo, thực hiện các chính sách hỗ trợ đến từng hộ nghèo, bình xét thoát nghèo, lựa chọn đầu tư các công trình hạ tầng thiết yếu cho địa phương để nâng cao chất lượng hiệu quả của từng hoạt động.

Một số giải pháp cơ bản để làm tốt công tác giảm nghèo ở cụm xã xả lũ huyện Gia Viễn trong thời gian tới:

          - Một là, thực hiện đầy đủ, kịp thời các chính sách đối với các đối tượng yếu thế, đối tượng xã hội, đồng thời huy động các nguồn lực xã hội để góp phần đảm bảo an sinh xã hội. Chủ động nguồn lực tại chỗ để hỗ trợ cho người dân bị thiên tai, dịch bệnh, không để người dân đói, trẻ em bỏ học tạo điều kiện để ổn định cuộc sống và sản xuất. Đẩy mạnh thực hiện các chương trình phát triển kinh tế- xã hội để tạo được sự tăng trưởng cao và ổn định, tiếp tục tăng số lượng và cơ cấu vốn đầu tư chung cho cộng đồng để nâng cao đời sống của nhân dân ba xã nói chung và của các hộ nghèo nói riêng.

          - Hai là, tích cực chỉ đạo triển khai và thường xuyên đôn đốc, kiểm tra đánh giá việc thực hiện các chính sách hỗ trợ tạo điều kiện cho hộ nghèo phát triển sản xuất tăng thu nhập, trong đó đặc biệt chú trọng tăng cường hoạt động đào tạo nghề, khuyến nông khuyến lâm, hướng dẫn cách làm ăn và gắn kết tốt với việc cho vay, cung ứng đủ vốn cho người nghèo, đồng thời tiếp tục tạo điều kiện đầu tư cho cơ sở vật chất và lực lượng thực hiện các hoạt động này ở cơ sở.

            - Ba là, Tạo điều kiện để người nghèo tiếp cận các dịch vụ xã hội về y tế, giáo dục và trợ giúp pháp lý trên cả 2 phương diện: đầu tư nâng cao chất lượng các loại hình dịch vụ và thực hiện đầy đủ các chính sách hỗ trợ theo quy định.

          + Đối với y tế: Chú trọng chuẩn hoá để nâng cao chất lượng khám chữa bệnh của tuyến y tế cơ sở, quan tâm xây dựng công trình phụ trợ cho các trạm y tế.

          + Đối với giáo dục: Chỉ đạo thực hiện đồng bộ các chính sách, tuyên truyền để người nghèo nâng cao nhận thức về đầu tư cho giáo dục.

          - Bốn là, thực hiện có hiệu quả các dự án, chính sách thuộc chương trình mục tiêu Quốc gia Giảm nghèo, lồng ghép các chương trình, dự án dạy nghề, nâng cao kiến thức, trình độ tay nghề cho người nghèo để tạo việc làm tại chỗ, lao động tại các khu công nghiệp để thoát nghèo bền vững vươn lên làm giàu. ngoài nguồn lực đầu tư từ ngân sách, tăng cường chỉ đạo việc vận động, tranh thủ nhiều nguồn lực hỗ trợ, đầu tư và sử dụng hợp lý các nguồn vốn cho mục tiêu XĐGN như: Quỹ Vì người nghèo, Quỹ hỗ trợ của các đoàn thể, doanh nghiệp, hỗ trợ của Hội chữ thập đỏ….

- Năm là, tiếp tục thực hiện tốt công tác đào tạo nghề và định hướng đào tạo nghề gắn với doanh nghiệp, đa dạng hóa các hình thức, phương pháp dạy nghề. Tổ chức thực hiện đồng bộ và có hiệu quả Đề án đào tạo nghề cho lao động nông thôn và chuyển dịch cơ cấu lao động, tạo thêm nhiều việc làm và thu nhập cho người lao động tại xã. Đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu trong nông nghiệp, phát triển du lịch, phát triển làng nghề, thu hút lực lượng lao động trong nông thôn để phát huy thế mạnh các làng nghề truyền thống tại địa phương

Để thực hiện tốt công tác giảm nghèo ở ba xã xả lũ huyện Gia Viễn cần tập trung thực hiện đồng bộ, hiệu quả Nghị quyết 80/NQ- CP về định hướng giảm nghèo thời kỳ 2011- 2020 và Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2012- 2015, Chương trình hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững đối với các huyện nghèo theo Nghị quyết 30a/2008/ NQ- CP; đầu tư nguồn lực triển khai thực hiện các chính sách giảm nghèo nhằm nâng cao đời sống cho người nghèo, lồng ghép các chương trình, dự án, nhất là đào tạo nghề, nâng cao kiến thức, trình độ tay nghề với các dự án vay vốn ưu đãi cho người nghèo để tạo việc làm tại chỗ, tham gia lao động và xuất khẩu lao động, tăng thu nhập, cải thiện và ổn định đời sống cho người nghèo./.

 

Th.sỹ: Nguyễn Tử Hoài Sơn

Phó trưởng Khoa Dân vận Trường chính trị tỉnh Ninh Bình